Velayet Davası ve Velayetin Değiştirilmesi
Velayetin belirlenmesinde çocuğun üstün yararı ilkesi, velayetin değiştirilmesi şartları, idrak çağındaki çocuğun görüşü ve kişisel ilişki düzeni hakkında bilgiler.
Velayet, çocuğun bakımı, eğitimi, temsili ve mallarının yönetimi konusunda anne babaya tanınan hak ve yükümlülükler bütünüdür. Boşanma sürecinde ya da sonrasında velayetin kimde olacağı, en çok uyuşmazlık çıkan konuların başında gelir.
Velayet neye göre belirlenir?
Velayette belirleyici ölçüt çocuğun üstün yararıdır. Hâkim kararını verirken anne babanın ekonomik durumundan çok, çocuğun sağlıklı gelişimi için en uygun ortamı değerlendirir. Bu kapsamda:
- Çocuğun yaşı ve bakım ihtiyaçları,
- Anne babanın çocukla ilgilenme kapasitesi ve yaşam koşulları,
- Çocuğun alıştığı çevre, okul ve sosyal düzen,
- Kardeşlerin birlikte kalmasının yararı
gibi unsurlar birlikte değerlendirilir. Uygulamada uzman (pedagog, psikolog, sosyal çalışmacı) raporları önemli rol oynar.
İdrak çağındaki çocuğun görüşü
Görüşlerini oluşturma yeteneğine sahip çocukların, kendilerini ilgilendiren konularda dinlenmesi gerekir. Yargıtay uygulamasında genellikle sekiz yaş ve üzeri çocukların görüşünün alınması beklenir. Çocuğun beyanı tek başına bağlayıcı olmasa da kararda dikkate alınır.
Velayetin değiştirilmesi
Velayet kararı, kesin hüküm niteliği taşımaz; koşullar değiştiğinde yeniden düzenlenebilir. Velayetin değiştirilmesi davası açılabilmesi için velayet kendisinde olmayan tarafın, çocuğun yararının tehlikeye girdiğini ortaya koyması gerekir. Sık karşılaşılan sebepler şunlardır:
- Velayet sahibi ebeveynin çocukla yeterince ilgilenmemesi veya ihmali,
- Çocuğun fiilen diğer ebeveynin yanında yaşamaya başlaması,
- Velayet sahibinin sağlık, ahlaki durum veya yaşam koşullarındaki olumsuz değişiklikler,
- Kişisel ilişki kurmaya sürekli engel olunması.
Kişisel ilişki (görüş) düzeni
Velayet bir ebeveyne verildiğinde, diğer ebeveyn ile çocuk arasında kişisel ilişki kurulmasına karar verilir. Bu düzenin çocuğun yaşına ve ihtiyaçlarına uygun, uygulanabilir biçimde belirlenmesi önemlidir. Kişisel ilişkiye sürekli engel olunması da velayetin değiştirilmesi sebebi olabilir.
Velayet ve kişisel ilişkiye dair uyuşmazlıklarda sürecin çocuğun yararı gözetilerek planlanması için aile hukuku sayfamızı inceleyebilirsiniz.