Vasiyetnamenin İptali Davası ve Sonuçları
Vasiyetnamenin şekil şartları, iptal sebepleri (ehliyetsizlik, irade sakatlığı, şekle aykırılık), dava açabilecekler ve hak düşürücü süreler hakkında bilgiler.
Vasiyetname, kişinin ölümünden sonra hüküm doğurmasını istediği tasarruflarını içeren ölüme bağlı bir işlemdir. Belirli şartları taşımayan veya hukuka aykırı şekilde düzenlenen vasiyetnameler, açılacak bir dava ile iptal edilebilir.
Vasiyetname türleri ve şekil şartları
Türk Medeni Kanunu üç tür vasiyetname öngörür:
- El yazılı vasiyetname: Baştan sona miras bırakanın el yazısıyla yazılır; düzenleme tarihi ve imza bulunur.
- Resmî vasiyetname: Noter, sulh hâkimi veya yetkili memur önünde, iki tanık huzurunda düzenlenir.
- Sözlü vasiyetname: Yalnızca olağanüstü hâllerde (yakın ölüm tehlikesi, ulaşımın kesilmesi gibi) başvurulabilen istisnai biçimdir.
Şekil şartlarına uyulmaması, vasiyetnamenin iptali sebebidir.
İptal sebepleri
Vasiyetnamenin iptali genellikle şu gerekçelere dayanır:
- Ehliyetsizlik: Miras bırakanın vasiyet anında ayırt etme gücünden yoksun olması veya geçerli vasiyet için gerekli yaşta (on beş yaş) olmaması,
- İrade sakatlığı: Yanılma, aldatma, korkutma veya zorlama etkisiyle düzenlenmesi,
- Şekle aykırılık: Kanunun aradığı şekil şartlarının bulunmaması,
- Hukuka veya ahlaka aykırılık: İçeriğinin emredici kurallara aykırı olması.
Davayı kimler açabilir?
İptal davasını, iptalde menfaati bulunan mirasçılar veya vasiyetten yararlananlar açabilir. Vasiyetname kendiliğinden geçersiz hâle gelmez; iptal için dava açılması gerekir. Dava açılmazsa vasiyetname geçerli kabul edilerek uygulanır.
Hak düşürücü süreler
İptal davası, davacının vasiyetnameyi, iptal sebebini ve kendi hakkını öğrendiği tarihten itibaren bir yıl içinde açılmalıdır. Her hâlde vasiyetnamenin açılmasının üzerinden iyiniyetli davalılara karşı on yıl, iyiniyetli olmayanlara karşı yirmi yıl geçmekle dava hakkı düşer.
Tenkis ile ilişkisi
Vasiyetname geçerli olsa bile, saklı paylı mirasçıların paylarını ihlal ediyorsa ayrıca tenkis davası gündeme gelebilir. Bu nedenle vasiyetnameye itiraz ederken iptal ve tenkis taleplerinin birlikte değerlendirilmesi önemlidir.
Vasiyetnamenin geçerliliğine ilişkin değerlendirme için miras hukuku sayfamızı inceleyebilirsiniz.