El Atmanın Önlenmesi (Müdahalenin Men'i) Davası
El atmanın önlenmesi davasının şartları, ecrimisil ile ilişkisi, davanın tarafları, görevli mahkeme ve davanın sonuçları hakkında temel bilgiler.
El atmanın önlenmesi (müdahalenin men’i) davası, bir taşınmaz veya taşınır mala haksız olarak müdahale edilmesi hâlinde, bu müdahalenin durdurulması için açılan davadır. Mülkiyet hakkının korunmasına yönelik temel davalardandır ve Türk Medeni Kanunu’nun mülkiyetin korunmasına ilişkin hükümlerine dayanır.
Davanın amacı
Malik, malını haksız olarak elinde bulunduran kişiye karşı malın geri verilmesini; her türlü haksız el atmanın önlenmesini dava edebilir. Davanın iki temel görünümü vardır:
- İstihkak (geri verme) davası: Malı haksız olarak elinde bulunduran kişiye karşı,
- El atmanın önlenmesi davası: Mülkiyeti gasp etmeksizin, malik üzerindeki kullanımı engelleyen veya sınırlayan müdahalelere karşı.
Sık karşılaşılan örnekler
Uygulamada şu durumlar el atma sayılır:
- Komşu taşınmazın sınırı aşarak bina, duvar veya çatı yapması,
- Bir kişinin başkasına ait araziyi izinsiz kullanması, ekip biçmesi,
- Geçiş hakkı olmadan başkasının arazisinden geçilmesi,
- Ortak kullanım alanlarının bir kişi tarafından işgal edilmesi.
Ecrimisil ile birlikte talep
El atmanın önlenmesi davasıyla birlikte çoğu zaman ecrimisil (haksız işgal tazminatı) da talep edilir. El atmanın önlenmesi geleceğe yönelik olarak müdahaleyi durdururken; ecrimisil, geçmişte haksız kullanım nedeniyle uğranılan zararın karşılanmasını sağlar. İki talep aynı davada birlikte ileri sürülebilir.
Tarafları ve görevli mahkeme
Davayı, malik veya zilyetlik hakkı zedelenen kişi açabilir; davalı, müdahaleyi gerçekleştiren kişidir. Paylı mülkiyette ortaklardan her biri, tek başına el atmanın önlenmesini dava edebilir. Bu tür davalarda görevli mahkeme kural olarak asliye hukuk mahkemesidir.
Sonuç
Dava kabul edilirse, mahkeme müdahalenin durdurulmasına ve gerekli hâllerde eski hâle getirmeye karar verir. Kararın icrası ile haksız yapı veya işgal kaldırılır. Tapu kaydı ve fiilî durumun (kadastro, çap, bilirkişi incelemesi) titizlikle değerlendirilmesi, davanın sonucu açısından belirleyicidir.
Taşınmazınıza haksız müdahale hâlinde izlenecek yollar için gayrimenkul hukuku sayfamızı inceleyebilirsiniz.